Soy 2.0 - Project
Soja is een belangrijke eiwitbron voor zowel menselijke voeding als diervoeder. Europa is daarbij sterk afhankelijk van import: in 2020 werd meer dan 33,5 miljoen ton soja ingevoerd, vooral uit Brazilië en Argentinië. Deze afhankelijkheid draagt bij aan ontbossing in kwetsbare gebieden zoals het Amazonegebied, de Cerrado en de Gran Chaco. Door in Europa zelf grootschalig soja te telen en te verwerken, kunnen we meerdere voordelen bereiken: we verminderen de druk op deze ecosystemen, verkleinen onze afhankelijkheid van import, verlagen de CO₂-voetafdruk van onze voedselproductie en ondersteunen de overgang naar een duurzamer, meer plantaardig voedingspatroon.
Soja heeft van nature het vermogen om stikstof vast te leggen, een belangrijke voedingsstof voor gezonde plantengroei. Dat kan dankzij een samenwerking met bodembacteriën (rhizobia) die in de wortels van de plant leven. Door deze natuurlijke samenwerking is er veel minder kunstmatige stikstofmest nodig. Lokale sojateelt kan daardoor helpen om stikstofvervuiling in Europa te verminderen, terwijl ook de uitstoot door soja-import afneemt. Hoewel soja van oorsprong een (sub)tropisch gewas is, bestaan er al rassen die goed aangepast zijn aan het klimaat van Noordwest-Europa. De huidige rhizobium-stammen zijn echter niet van nature inheems, waardoor de opbrengst lager blijft en het eiwitgehalte niet altijd voldoet aan de eisen van de voedingsindustrie.
Een vooruitstrevend VIB Grand Challenge-project, Soy in Flanders, heeft lokale rhizobium-stammen ontdekt die in staat zijn stikstofbindende knolletjes te vormen op sojawortels. Deze stammen hebben het potentieel om soja beter te laten gedijen in ons klimaat. Voor de meest veelbelovende stammen zijn patentaanvragen ingediend, en eerste veldproeven tonen aan dat ze mogelijk een hogere zaadopbrengst en een hoger eiwitgehalte opleveren dan commerciële stammen. De resultaten verschillen echter tussen proeven en omstandigheden, wat benadrukt dat verder onderzoek en testen in uiteenlopende omgevingen noodzakelijk zijn.
En net daar komt het Soy 2.0-project in beeld! Dit project wil de meest veelbelovende rhizobium-stammen verder valideren om onder echte landbouwomstandigheden de sojaboonopbrengst, het eiwitgehalte, de stikstofbinding en de algemene rendabiliteit te verbeteren. Daarom werken 50 landbouwers uit Vlaanderen en Wallonië mee. Zij zullen op hun eigen percelen soja telen die wordt geïnoculeerd met deze geselecteerde rhizobium-stammen. De resultaten van deze praktijkproeven worden grondig geanalyseerd. Daarbij worden factoren zoals bacteriestam, sojaras, bodemtype, klimaat en vele andere variabelen gecombineerd in een computermodel dat de ‘gouden combinatie’ in kaart moet brengen. Daarnaast geven interviews met landbouwers en consumenten inzicht in het marktpotentieel voor lokale soja. Samen vormt dit de basis voor de toekomstige ontwikkeling van sojateelt en -productie in onze regio.