Walter Fiers, grondlegger van VIB en pionier van de Vlaamse biotechnologie, overleden

30 juli 2019
Walter Fiers, één van de grondleggers van VIB en uitzonderlijk wetenschapper, is van ons heengegaan op 28 juli 2019.

Walter Fiers wordt geboren op 31 januari 1931 in Ieper. 

In 1954 behaalt hij zijn diploma als scheikundig ingenieur aan de Universiteit Gent. Vervolgens werkt hij enkele jaren in toplaboratoria in de Verenigde Staten, gesteund door de Rockefeller Foundation en het Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek. Daarna, in 1963, wordt Walter Fiers doctor in de scheikunde aan de UGent. Dan volgt een academische carrière aan zijn alma mater. 

Zelfs vroeg in zijn wetenschappelijke traject zorgt Walter Fiers voor doorbraken. Tijdens zijn werk in de Verenigde Staten begint hij de structuur van het genoom van bacteriofaag Phi X 174, een virus dat onder andere E. coli infecteert, te ontrafelen. Hij is de eerste om aan te tonen dat het gaat om een circulaire molecule, een baanbrekende conclusie in die tijd. De ontdekking was zo onverwacht en sterk onderbouwd dat ze beschreven werd in niet minder dan drie wetenschappelijke artikels die op dezelfde dag werden ingestuurd en aanvaard voor publicatie in het Journal of Molecular Biology1

Maar Walter Fiers was geen ‘one hit wonder’. Hij en zijn team zijn de eersten die de volledige sequentie van een gen ontcijferen, niet veel later gevolgd door de volledige sequentiebepaling van de genomen van virussen MS2 en SV40; de eerste genoomsequentie ter wereld! Toen al stond de Vlaamse biotechnologie aan de wereldtop. Deze kennis, en de procedures die Walter Fiers en zijn team ervoor ontwikkelde, liggen aan de basis van onze huidige capaciteit om eender welk gen te kloneren en tot expressie te brengen in bacteriën.
Na deze eerste wereldprimeurs volgde een reeks doorbraken die in de toptijdschriften Nature en Science werden gepubliceerd, zoals de opheldering van de structuur van het eerste oncogen (genoemd tumor-antigen), de klonering en sequentiëring van β-interferon, interferon γ, interleukin 2 en tumornecrosefactor (TNF).

Walter Fiers erkent al snel de kracht van zijn ontdekkingen en legt zich toe op het influenza A- of griepvirus. Door het genoom van het virus te ontcijferen nam de kennis ervan met rasse schreden toe. Niet alleen konden Walter Fiers en collega’s nu aantonen hoe de griep zich zo snel kon aanpassen aan vaccins, maar ook hoe pandemische griepen ontstaan.

Van bij de oprichting is Walter Fiers betrokken bij VIB, als ‘founding father’ én als topwetenschapper. Zijn baanbrekende werk helpt bij het aantrekken van toptalent en draagt sterk bij tot de groei van het instituut. Zelfs na zijn emeritaat blijft Walter Fiers actief in wereldvermaarde wetenschap. Samen met  Xavier Saelens, eveneens VIB-UGent groepsleider, blijft hij werken aan hun queeste om een universeel griepvaccin te ontwikkelen. 

Zijn werk aan de grondslag van genoom sequentiëring wordt terecht erkend als een grote doorbraak in biologie en biotechnologie, zowel qua fundamentele kennis als verreikende toepassingen. Walter Fiers ontving dan ook verschillende grote internationale prijzen, zoals de Francqui prijs, de Carlos J. Finlay prijs, de Baillet Latour prijs en de Robert Koch prijs. In 1990 kreeg Walter Fiers ook koninklijke erkenning en werd hij tot baron verheven. 

Jo Bury: “Walter Fiers was een uitstekend onderzoeker met een staalharde internationale reputatie. Hij was multidisciplinair ‘avant la lettre’. Hij gebruikte zijn achtergrond in chemie om nieuwe technologieën te ontwikkelen die hem toelieten om de biologie van organismen op moleculair vlak te ontrafelen. Veel van zijn werk staat beschreven in naslagwerken die jonge onderzoekers en studenten vandaag gebruiken om de discipline van de moleculaire biologie te ontdekken. Walter Fiers was een inspirerend leider!”

Online condoleren kan via www.uitvaartvercruyssen.be​.

---

1  Fiers W, Sinsheimer RL. 1962. The structure of the DNA of bacteriophage phi-X174. I. The action of exopolynucleotidases. Journal of Molecular Biology 5:408-419.
Fiers W, Sinsheimer RL. 1962. The structure of the DNA of bacteriophage phi-X174. II. Thermal inactivation. Journal of Molecular Biology 5:420-423.
Fiers W, Sinsheimer RL. 1962. The structure of the DNA of bacteriophage phi-X174. III. Ultracentrifugal evidence for a ring structure. Journal of Molecular Biology 5:424-434.


Walter Fiers