VIB onderzoekt piste om kankerpatiënten te vaccineren met cellen uit tumor

24 januari 2017
Dendritische cellen (DC’s) zijn cellen die ons immuunsysteem activeren. Men dacht altijd dat tumoren ons afweermechanisme (tegen kanker) blokkeren door deze DC’s te onderdrukken. Professor Jo Van Ginderachter (VIB-Vrije Universiteit Brussel) werpt daar nu een heel ander licht op. Het team ontdekte twee types DC’s die voorkomen in tumoren die het immuunsysteem toch activeren. De wetenschappers konden ze zelfs inzetten als een soort vaccin dat de tumorgroei afremt. De studie opent nieuwe wegen voor innovatieve immuuntherapieën, en werd gepubliceerd in het gerenommeerde vaktijdschrift Nature Communications.

Over de rol van dendritische cellen (DC’s) in de ontwikkeling van immuuntherapieën vloeit momenteel veel inkt. Er wordt dan ook stevig geïnvesteerd in wetenschappelijk onderzoek naar deze cellen. De identificatie van twee geschikte DC-types door prof. Van Ginderachter en zijn team opent de deuren voor een potentieel nieuwe kankerbehandeling: DC’s worden gewonnen uit chirurgisch verwijderde tumoren en vervolgens gebruikt om de patiënt in kwestie te ‘vaccineren’. Zo wordt het eigen immuunsysteem ingeschakeld om de tumorgroei te vertragen.

Verrassing: twee DC’s in menselijk tumorweefsel
In tegenstelling tot de verwachtingen, identificeerde het team twee DC-groepen die in tumorweefsel aanwezig zijn en toch het immuunsysteem aanwakkeren. Ze kregen de namen ‘cDC1’ en ‘cDC2’. Beide DC-groepen veroorzaken een specifieke set aan immuunreacties.

Prof. Van Ginderachter (VIB-VUB): “We denken dat DC’s uit tumorweefsel uitermate geschikt zijn voor immuuntherapieën om kanker te bestrijden. Zeker nu we weten dat ze een sterke anti-tumorrespons veroorzaken, zelfs al zijn ze maar in beperkte mate aanwezig in de tumor. We waren wel compleet verrast door de ontdekking dat er zich zelfs twee verschillende geschikte DC types in de verwijderde tumoren bevonden.”

De immuuntherapieën van morgen
Prof. Van Ginderachter en zijn team – met name doctoraatstudent Jiri Keirsse en postdoctoraal onderzoeker Dr. Damya Laoui – schakelden externe experts in om de dendritische cellen te identificeren en om menselijk weefsel te bekomen voor hun onderzoek. Er was een essentiële rol weggelegd voor Martin Guilliams (VIB-UGent), een autoriteit op het vlak van DC’s. Massimiliano Mazzone (VIB-KU Leuven) had dan weer toegang tot stalen van menselijke tumoren en nam de coördinatie op zich om die weefsels beschikbaar te maken.

Prof. Van Ginderachter (VIB-VUB): “Voor deze studie gebruikten we weefsel uit echte tumoren. De logische volgende stap is nagaan of de vaccinaties ook werken bij patiënten. We zullen dus tumoren moeten verwijderen, DC’s isoleren en ze vervolgen opnieuw injecteren. Zo komen we te weten of we bestaande tumoren kunnen terugdringen en nieuwe tumoren vermijden. Die stappen zijn ook broodnodig om beter te begrijpen waarom sommige tumoren efficiënter te bestrijden zijn met cDC2 en andere dan weer met cDC1-vaccinatie. Voor dit luik zijn we nog op zoek naar een geschikte partner.”


* De onderzoeksgroep van prof. Van Ginderachter maakt deel uit van het VIB Centrum voor Inflammatieonderzoek *

____________________________________________________________________________________________

Publicatie
The tumour microenvironment harbours ontogenically distinct dendritic cell populations with opposing effects on tumour immunity, Laoui D., Nature Communications
DOI: 10.1038/ncomms13720

Vragen
Een doorbraak in onderzoek betekent niet hetzelfde als een doorbraak in de geneeskunde. De verwezenlijkingen van VIB-onderzoekers kunnen de basis vormen voor nieuwe therapieën, maar het ontwikkelingstraject neemt nog jaren in beslag. Dit kan veel vragen oproepen. Daarom vragen we u om in uw reportage of artikel te verwijzen naar het e-mailadres dat VIB hiervoor ter beschikking stelt. Iedereen kan er met vragen omtrent dit en ander medisch gericht onderzoek terecht: patienteninfo*Replace*With*At*Sign*vib.be.


Jo Van Ginderachter (VIB-Vrije Universiteit Brussel)
©VIB-Ine Dehandschutter