Septische shock– en mogelijke behandelwijzen – in kaart gebracht

14 september 2016

Septische shock, een extreme ontstekingsreactie van het lichaam als gevolg van een infectie, is doodsoorzaak nummer 1 op afdelingen intensieve zorgen. Wetenschappers van VIB en UGent hebben nu een essentieel mechanisme van dat proces ontdekt. Uit hun onderzoek blijkt dat de hersenen informatie krijgen over infecties via extracellulaire blaasjes, kleine deeltjes in het hersenvocht. De resultaten verschenen in het toonaangevende vaktijdschrift EMBO Molecular Medicine en kunnen leiden tot een behandeling van septische shock en zelfs andere ontstekingsziektes.

Bij een infectie reageert het lichaam met een ontstekingsmechanisme om de infectie te bestrijden. Normaal valt die reactie na verloop van tijd stil, waardoor het lichaam zich kan herstellen. Bij septische shock blijft de reactie zich echter voortzetten. Op termijn leidt de ontsteking tot orgaanschade, soms met de dood tot gevolg. Hoewel de onderliggende infectie met antibiotica behandeld kan worden, bestaat nog geen middel tegen septische shock zelf.

Communicatie tussen bloed en hersenen
Het VIB-UGent-project, onder leiding van professor Roosmarijn Vandenbroucke, spitste zich op toe ‘extracellulaire blaasjes’, kleine deeltjes die in lichaamssappen voorkomen. Tot dusver dacht men dat die blaasjes vooral dienst deden als afvalverwerkers van cellen. Nu blijkt dat ze ook via het hersenvocht informatie over een ontsteking doorgeven aan de hersenen.

Prof. Vandenbroucke (VIB-UGent): “Bij een fysiek letsel of een infectie vertoont het bloed afwijkende waarden of bevat het bacteriën. Een bepaald deel van de hersenen detecteert dit en scheidt daarom extracellulaire blaasjes met alle cruciale info af. Via het hersenvocht bereiken de blaasjes de hersenen, die meteen reageren met een ontstekingsreactie – en in sommige gevallen een septische shock.”

Missing link
De ontdekking vormt de ‘missing link’ tussen een infectie en een – soms levensbedreigende – ontsteking. Het belang vertaalde zich meteen in een concrete toepassing: het onderzoeksteam wist de afscheiding van extracellulaire blaasjes bij muizen al succesvol tegen te houden. Een cruciale stap in de behandeling van ontstekingsziektes zoals septische shock bij mensen.

Prof. Vandenbroucke (VIB-UGent): “Onze onderzoeksdata lijken alvast uit te wijzen dat extracellulaire blaasjes ook bij andere ontstekingen een rol spelen. Bij een volgende stap zullen we therapieën verkennen die tussenbeide komen in dit proces. Het toekomstige onderzoek naar septische shock ziet er dus veelbelovend uit.”

______________________________________________________________________________________

Publicatie
Identification of a novel mechanism of blood–brain communication during peripheral inflammation via choroid plexus-derived extracellular vesicles
DOI: 10.15252/emmm.201606271

Vragen
Een doorbraak in onderzoek betekent niet hetzelfde als een doorbraak in de geneeskunde. De verwezenlijkingen van VIB-onderzoekers kunnen de basis vormen voor nieuwe therapieën, maar het ontwikkelingstraject neemt nog jaren in beslag. Dit kan veel vragen oproepen. Daarom vragen we u om in uw reportage of artikel te verwijzen naar het e-mailadres dat VIB hiervoor ter beschikking stelt. Iedereen kan er met vragen omtrent dit en ander medisch gericht onderzoek terecht: patienteninfo@vib.be.



Roosmarijn Vandenbroucke (VIB-UGent)
©VIB