Prijs voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek in de geneeskunde 2016 gaat naar VIB-wetenschappers Eleonora Leucci, Pieter Mestdagh

2 december 2016
​Op zaterdag 3 december reikt de Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België de prijs uit voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek in de geneeskunde 2016. Deze prestigieuze prijs wordt toegekend aan onderzoekers dr. Eleonora Leucci (VIB-KU Leuven) en prof. Pieter Mestdagh (UGent). Beide wetenschappers worden hiermee gelauwerd voor hun veelbelovende ontdekking van de rol van het gen SAMMSON bij melanoom, de meest agressieve vorm van huidkanker.

De Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België wil het wetenschappelijk onderzoek in ons land bevorderen. Daartoe reikt zij een 40-tal prijzen uit op het gebied van de medische, biomedische, farmaceutische, diergeneeskundige, antropologische en historische wetenschappen. Deze belangrijke prijzen worden uitgereikt aan wetenschappers die jonger zijn dan 40 en een doorbraak hebben bereikt.

De link SAMMSON – melanoom
Voor dr. Eleonora Leucci (VIB-KU Leuven) en prof. Pieter Mestdagh (UGent) vormt deze prijs een erkenning voor hun rol in het onderzoek naar de rol van het gen SAMMSON bij melanoom. Dit gen maakt deel uit van het ‘niet-coderende RNA’. Tot voor kort werd aangenomen dat dit zogenaamde ‘rommel-DNA’ niet bijdraagt aan de opbouw van het organisme. Maar recente studies tonen aan dat het niet-coderende RNA toch een belangrijke rol speelt bij biologische processen en ziekten, zoals kanker.

Samen legden de onderzoeksgroepen een opmerkelijke link bloot tussen melanoom, de meest agressieve vorm van huidkanker, en het gen SAMMSON. Melanoomcellen bleken erg afhankelijk te zijn van dit gen. Verminderden de onderzoekers de aanwezigheid van SAMMSON, dan stierven de kankercellen snel en massaal af.

De aanwezigheid van SAMMSON zou een uitstekende indicator zijn om huidkanker op te sporen. Om die hypothese te staven – en later gepaste diagnostische methodes te ontwikkelen – is echter meer onderzoek nodig. Ook voor de behandeling van melanoom zijn de resultaten van dit onderzoek veelbelovend. Hetzelfde UGent-VIB-KU Leuven-team neemt intussen de volgende stap: toxicologische studies, waarbij de mogelijke risico’s van de toekomstige therapie in kaart gebracht worden.

Belangrijke erkenning
Voor beide wetenschappers is de erkenning een hele eer.

Eleonora Leucci (VIB-KU Leuven): “Onze bevindingen over SAMMSON zijn belangrijk en vernieuwend. In de eerste plaats omdat we een nieuwe, elegante manier voorstellen om de werking van de mitochondriën, de energiecentrales in cellen, te beïnvloeden. Vermits SAMMSON in meer dan 90% van de melanomen aanwezig is, kunnen we op deze wijze een groot aantal patiënten gericht behandelen. Dat praktische nut is ook mijn onderzoeksvisie: het bestuderen van biologie met een mogelijke impact op het echte leven. Ik ben dan ook vereerd dat een prestigieus instituut zoals de Belgische Koninklijke Academie onze verwezenlijkingen erkent.” 
 
Pieter Mestdagh (UGent): “Het kankeronderzoek heeft zich de laatste jaren vooral toegespitst op het coderende DNA, maar dat is slechts een klein deeltje van ons DNA. Wij zijn een stap verder gegaan door ook het niet-coderende DNA te onderzoeken. Met nieuwe en veelbelovende inzichten tot gevolg in de diagnose en vooral behandeling van huidkanker. De tijd zal uitwijzen of we deze bevindingen effectief kunnen vertalen naar een betere behandeling voor de patiënt. Maar ik hoop alvast dat deze studie andere onderzoekers zal aanzetten om ook in hun onderzoek het niet-coderende DNA verder te bestuderen. Ik ben de Koninklijke Academie voor Geneeskunde dan ook dankbaar dat ze dit onderzoek belonen.”

Gebundelde krachten
Het onderzoek naar SAMMSON kwam tot stand dankzij een samenwerking tussen de onderzoeksgroep van prof. Chris Marine (VIB-KU Leuven) waartoe Dr. Eleonora Leucci behoort en het team van prof. Pieter Mestdagh (UGent) . 

Ilse Gyselinck (VIB-UAntwerpen) krijgt ook erkenning voor haar hersenonderzoek
Nog een andere VIB-wetenschapper ontving een prijs van de Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België. Ilse Gijselinck (VIB-UAntwerpen) wint de Dr. Karel-Lodewijk Verleysen award. Ilse heeft belangrijke bijdragen geleverd aan het genetische onderzoek van frontaalkwabdementie. Zij heeft een sleutelrol gespeeld in de ontdekking van drie nieuwe genen (GRN, C9orf72 en TBK1) die wanneer ze erfelijke fouten dragen frontaalkwabdementie veroorzaken.


Eleonora Leucci

Pieter Mestdagh