Onderzoekers herprogrammeren macrofagen in de strijd tegen kanker

17 augustus 2017
Wetenschappers van VIB-KU Leuven en de Universiteit van Bari hebben een essentieel mechanisme ontdekt in de uitzaaiing van kanker. Hun onderzoek focust op de rol van macrofagen – een soort witte bloedcellen – in de strijd tegen de ziekte. De studie suggereert dat deze cellen geherprogrammeerd kunnen worden om tumoren beter te bestrijden. Dat biedt nieuwe perspectieven in het veelbelovende domein van de immuuntherapie. De conclusies van het onderzoek verschijnen in het toonaangevende tijdschrift Cell Reports.

Macrofagen spelen een cruciale rol in ons immuunsysteem: ze vallen lichaamsvreemde micro-organismen aan en ruimen schadelijke stoffen op. Zo infiltreren ze ook tumoren, om er kankercellen te bestrijden en de groei van de ziekte af te remmen. Maar sommige kankercellen overleven deze aanval en worden resistent voor de macrofagen. Meer zelfs: die kankercellen maken van hun vijanden bondgenoten en modificeren de macrofagen om tumorgroei te stimuleren.

De rol van glutamine synthetase
Deze wijziging in het metabolisme van macrofagen werd onderzocht door Dr. Rosa Martín-Pérez, Erika Palmieri en Alessio Menga onder leiding van prof. Mazzone (VIB-KU Leuven) en prof. Castegna (Universiteit van Bari). Het team bestudeerde de rol in tumorgroei van glutamine synthetase (GS), een enzym verantwoordelijk voor de aanmaak van eiwitten. Ze stelden vast dat GS noodzakelijk is voor de herprogrammatie van ‘goede’ naar ‘slechte’ macrofagen. De studie bewijst dus dat de activiteit van GS in macrofagen de uitzaaiing van kanker bevordert, én dat dit nefaste gedrag omkeerbaar is.

Prof. Mazzone (VIB-KU Leuven): “De resultaten zijn op zijn minst verrassend. We tonen aan dat inspelen op het metabolisme van de macrofagen de groei van tumoren beïnvloedt: GS blokkeren zorgt ervoor dat de macrofagen opnieuw de groei van de tumor bestrijden, in de plaats van ze te stimuleren.”

Nieuwe geneesmiddelen
De resultaten bevestigen het potentieel van metabole immuuntherapie (medicijnen die inspelen op het metabolisme en zo het afweersysteem zélf mobiliseren) in de strijd tegen kanker.

Prof. Mazzone (VIB-KU Leuven): “Deze studie biedt nieuwe perspectieven voor medicijnen, die specifiek gericht zijn op het blokkeren van GS. De eerste stappen worden vandaag al gezet door het VIB Discovery Sciences team: zij ontwikkelden een screeningtest om GS-remmers op te sporen, die op termijn gebruikt kan worden om nieuwe medicijnen te ontwikkelen.”

Note: Het labo van Massimiliano Mazzone maakt deel uit  van het VIB-KU Leuven Centrum voor Kankerbiologie

-----

Publicatie
Pharmacologic or genetic targeting of glutamine synthetase skews macrophages towards an M1-like phenotype and inhibits tumor metastasis, M. Palmieri et al., Cell Reports 2017

Vragen
Een doorbraak in onderzoek betekent niet hetzelfde als een doorbraak in de geneeskunde. De verwezenlijkingen van VIB-onderzoekers kunnen de basis vormen voor nieuwe therapieën, maar het ontwikkelingstraject neemt nog jaren in beslag. Dit kan veel vragen oproepen. Daarom vragen we u om in uw reportage of artikel te verwijzen naar het e-mailadres dat VIB hiervoor ter beschikking stelt. Iedereen kan er met vragen omtrent dit en ander medisch gericht onderzoek terecht: patienteninfo*Replace*With*At*Sign*vib.be.

Onderzoek


Rosa Martín-Pérez en Massimiliano Mazzone (VIB-KU Leuven)