Nieuw onderzoek opent perspectieven om plaque vorming bij de ziekte van Alzheimer tegen te gaan

27 juli 2017
​De ziekte van Alzheimer wordt gekenmerkt door de vorming van eiwitophopingen of plaques in de hersenen. Wereldwijd zijn wetenschappers op zoek naar manieren om het samenklitten van deze zogenaamde amyloide bèta eiwitten te voorkomen of om de plaques weer af te breken. Een Leuvens team van onderzoekers onder leiding van Prof. Bart De Strooper en Prof. Lucía Chávez-Gutiérrez (VIB-KU Leuven) verwierf meer inzicht in hoe deze eiwitopstapelingen precies gevormd worden. Zij stellen meteen een nieuwe piste voor om geneesmiddelen voor Alzheimer te ontwikkelen.

In de hersenen van Alzheimerpatiënten bevinden zich tal van plaques, die vermoedelijk leiden tot het afsterven van zenuwcellen en zo geheugenverlies en andere symptomen veroorzaken. Deze plaques bestaan uit samengeklitte amyloide bèta eiwitfragmenten, die geproduceerd worden door het gamma-secretase enzym. Gamma-secretase produceert echter verschillende vormen van amyloide bèta: de ene al wat langer dan de andere, waarbij de langere fragmenten het schadelijkst zijn.

Een stabiele eiwitinteractie
De onderzoekers aan het VIB-KU Leuven Centrum voor Hersenonderzoek onder leiding van Prof. Bart De Strooper en Prof. Lucía Chávez-Gutiérrez toonden nu aan dat de interactie tussen gamma-secretase en amyloide bèta bepalend is voor welk type fragment precies gevormd wordt. Als de interactie verzwakt, bijvoorbeeld door de temperatuur in het experiment aan te passen of door genetische fouten, worden de eiwitfragmenten sneller vrijgezet. Hierdoor kan gamma secretase de fragmenten niet verder opbreken in kleinere stukken en zijn er dus meer lange, schadelijke fragmenten.

Prof. Lucía Chávez-Gutiérrez (VIB-KU Leuven): “Hoe stabieler de verbinding tussen gamma-secretase en amyloid bèta, hoe meer tijd er is om het verder af te breken. Met als gevolg de productie van kleinere, minder schadelijke amyloide bèta fragmenten.”

Nieuwe piste voor gerichtere behandeling
Tot nu toe waren de pogingen om plaquevorming in de hersenen af te remmen vooral gericht op de totale blokkering van amyloide bèta productie of het afbreken van bestaande plaques. De nieuwe resultaten doen vermoeden dat het voldoende zou zijn om de interactie tussen gamma secretase en amyloide bèta te stabiliseren zodat de eiwitfragmenten volledig verwerkt worden en enkel de kleinste fragmenten vrijkomen.
Lucía Chávez-Gutiérrez: “Tot nu toe werden er veel inspanningen gedaan om één specifiek type van amyloide bèta te elimineren, maar het is nog altijd niet duidelijk of dit fragment wel het enige schadelijke fragment is. Onze resultaten tonen aan dat we alle verschillende fragmenten in acht moeten nemen. Als we onze pijlen richten op de interactie met gamma secretase, in plaats van op de individuele fragementen, dan hebben we een betere kans om plaquevorming op een effectieve manier tegen te gaan.”

Het team gaat samenwerken met een academische drug discovery unit om de nieuwe vindingen te vertalen naar nieuwe therapeutische kandidaat-geneesmiddelen.

In samenwerking met onderzoekers van Mannheim University, Janssen Pharmaceutica, RIKEN Brian Science Institute, University College London en de VIB Core Facilities.

Note: Lucía Chávez-Gutiérrez is onlangs aangesteld als onafhankelijke onderzoeksleider aan het VIB-KU Leuven Centrum voor Hersenonderzoek, waar zij haar werk verder zet om de moleculaire mechanismen van de ziekte van Alzheimer verder te ontrafelen.
____________________________________________________________________________________________

Publicatie
Alzheimer’s-Causing Mutations Shift Aβ Length by Destabilizing γ-Secretase-Aβn Interactionsdiscovery, Szaruga et al., Cell 2017

Vragen
Een doorbraak in onderzoek betekent niet hetzelfde als een doorbraak in de geneeskunde. De verwezenlijkingen van VIB-onderzoekers kunnen de basis vormen voor nieuwe therapieën, maar het ontwikkelingstraject neemt nog jaren in beslag. Dit kan veel vragen oproepen. Daarom vragen we u om in uw reportage of artikel te verwijzen naar het e-mailadres dat VIB hiervoor ter beschikking stelt. Iedereen kan er met vragen omtrent dit en ander medisch gericht onderzoek terecht: patienteninfo*Replace*With*At*Sign*vib.be. 
 

Onderzoek


Bart De Strooper en Lucía Chávez-Gutiérrez
©VIB