Inzichten in ontstaan melanoom bieden hoop op nieuwe behandelingspistes

29 oktober 2018

Onderzoekers van VIB en KU Leuven hebben een belangrijke zwakke plek ontdekt van melanomen, een agressieve vorm van huidkanker. Ze zagen dat de molecule SAMMSON, een niet-coderend RNA dat voorkomt bij melanoom, een evenwicht in eiwitsynthese tussen verschillende compartimenten van de kankercel realiseert. SAMMSON doet dit op zo’n manier dat het de normale verdedigingsreactie van de cel ontwijkt. Zo kunnen de cellen ongecontroleerd groeien en ontstaat een melanoom. De wetenschappers verwachten dat elke stof die het door SAMMSON gegenereerde evenwicht vernietigt, effectief zal werken tegen melanomen. De studie is in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Structural and Molecular Biology verschenen.


SAMMSON speelt een rol in de melanoominitiatie
Uit recent onderzoek blijkt dat een groot deel van het menselijk genoom dat niet wordt omgezet in eiwitten, niet-coderende RNA’s produceert die een enorme invloed hebben op essentiële biologische processen en op ziektes. SAMMSON is een dergelijk niet-coderende RNA.
“We hebben reeds aangetoond dat SAMMSON vroeg bij het ontstaan van melanomen verschijnt en we vroegen ons af of het effectief een rol speelt in de initiatie van kanker”, zegt Roberto Vendramin (VIB-KU Leuven), hoofdauteur van het artikel. “Nu weten we dat SAMMSON een melanoomspecifiek oncogen is met een essentiële rol in het ontstaan van melanoom”, bevestigt prof. Jean-Christophe Marine (VIB-KU Leuven).

Eiwitproductie in verschillende compartimenten van de cel
Eiwitproductie vindt plaats in twee celcompartimenten: het cytosol (de celvloeistof waarin alle celonderdelen drijven) en de mitochondriën (de energiecentrales van de cel). De synchronisatie van de eiwitsynthese in de mitochondriën en het cytosol is van cruciaal belang voor de cel. Kankercellen zijn bijzonder kwetsbaar voor een ontkoppeling van deze processen. “Ons werk bewijst nu dat SAMMSON, dat in hoge concentraties aanwezig is in melanomen, een essentiële rol speelt door de eiwitsynthese zowel in het cytosol als in de mitochondriën te versterken. SAMMSON gedraagt zich als een egoïstisch molecule die haar eigen expressie probeert te bestendigen door met een toegenomen eiwitproductie de vermenigvuldiging van kwaadaardige cellen te vergroten”, zegt prof. Eleonora Leucci (KU Leuven).

Ingrijpen op de zwakke plek van het melanoom
Dit werk toont het belang aan van een gecoördineerde regulering van de eiwitproductie in de ontwikkeling van kanker en de essentiële rol die SAMMSON in dit proces bij melanomen speelt. Prof. Leucci: “Gezien de fundamentele aard van dit verschijnsel zullen wij de mogelijkheid onderzoeken dat andere lange niet-coderende RNA’s dezelfde functie kunnen uitoefenen bij melanomen en andere kankersoorten. Wellicht nog belangrijker is dat de resultaten van deze samenwerking kunnen dienen als solide basis voor nieuwe behandelingen van huidkanker.” VIB, KU Leuven en hun medewerkers zijn actief bezig met de praktische uitwerking van deze en vorige resultaten ten behoeve van patiënten.

Publicatie
Vendramin et al., SAMMSON fosters cancer cell fitness by concertedly enhancing mitochondrial and cytosolic translation in Nature Structural and Molecular Biology.

Financiering
Het onderzoek onder leiding van prof. Eleonora Leucci (KU Leuven) en prof. Chris Marine (VIB-KU Leuven) wordt gefinancierd door de Koning Boudewijnstichting (Fonds André Vander Stricht – Fonds Emile Carpentier – Fonds Van Damme 2017-J1810830-207301) en Vlaamse Liga tegen Kanker. Roberto Vendramin ontvangt financiering uit een FWO-fellowship.

Vragen
Een doorbraak in onderzoek betekent niet hetzelfde als een doorbraak in de geneeskunde. De verwezenlijkingen van VIB-onderzoekers kunnen de basis vormen voor nieuwe therapieën, maar het ontwikkelingstraject neemt nog jaren in beslag. Iedereen met vragen omtrent dit of ander medisch gericht onderzoek kan terecht bij patienteninfo*Replace*With*At*Sign*vib.be.


Onderzoek

Eleonora.jpg
Elenonora Leuccci
©VIB, 2017