Grootste darmflora-onderzoek ter wereld onthult verbanden tussen levensstijl en darmflora

28 april 2016

Het Vlaams Darmflora Project, een grootscheeps onderzoek naar de menselijke darmflora, heeft zijn eerste opmerkelijke resultaten voorgesteld. Een team van onderzoekers onder leiding van professor Jeroen Raes (VIB/VUB/KU Leuven) analyseerde meer dan 1.000 stoelgangstalen van vrijwilligers. Dat leverde 69 factoren op die verband houden met de samenstelling van darmflora. De resultaten bevatten cruciale informatie voor toekomstig onderzoek naar ziektes en klinische studies, en worden gepubliceerd in de volgende editie van het toonaangevende vaktijdschrift Science.

In 2012 werd het Vlaams Darmflora Project door prof. Jeroen Raes (VIB/VUB/KU Leuven) boven de doopvont gehouden. Het doel: samen met zijn team de samenstelling van darmflora van zo’n 5.000 Vlaamse vrijwilligers in kaart brengen – en op die manier de miljarden bacteriën in ons lichaam linken aan gezondheid, voeding en levensstijl.

Jeroen Raes (VIB/VUB/KU Leuven): “De duizenden Vlaamse medewerkers waren de drijvende kracht achter deze studie. Denk maar aan de vrijwilligers die stoelgangstalen leverden, artsen die de gegevens van deelnemende patiënten invulden of apothekers die fungeerden als ophaalpunt. Dankzij hun enorme enthousiasme is een klein Vlaams labo erin geslaagd om met beperkte middelen een onderzoek van wereldfaam op te leveren. Of: hoe een klein land groots kan zijn door belangeloos de krachten te bundelen.”

Belgische specialiteiten populair
De studie toont 69 factoren die verband houden met de samenstelling en diversiteit van darmflora. De stoeltransittijd – de tijd die voeding nodig heeft om door het lichaam te ‘passeren’ – bleek de belangrijkste factor. Ook de aard van de voeding speelt een rol, wat meestal te maken heeft met vezelconsumptie. Een van de vele verrassende bevindingen: een specifieke groep bacteriën heeft het blijkbaar erg voor zwarte chocolade. “De Belgische specialiteiten zijn populair”, lacht Raes. “Want ook de consumptie van bier is geassocieerd met de darmflorasamenstelling.”

Geneesmiddelen hebben eveneens een duidelijke invloed op darmflora. Niet alleen antibiotica, maar ook laxeermiddelen, hooikoortsmedicatie en hormonale medicijnen spelen een rol. Sommige resultaten zijn dan weer voer voor toekomstig onderzoek, zoals de link met de zuurstofhoeveelheid in het bloed. De manier waarop we geboren worden, en het feit of we als baby al dan niet borstvoeding kregen, hebben dan verrassend genoeg geen invloed op onze darmflora als volwassenen.

Cruciaal voor deze analyses was de samenwerking met de Nederlandse LifeLines studie, waardoor de onderzoekers hun bevindingen konden bevestigen in een onafhankelijke populatie. Internationale collaboraties als deze worden steeds meer de norm en zijn essentieel voor robuuste resultaten. Natuurlijk vonden de onderzoekers ook verschillen tussen de twee nationaliteiten. “Geloof het of niet, maar een van de belangrijkste factoren in de Nederlandse studie was de consumptie van karnemelk” zegt Raes.

Jeroen Raes (VIB/VUB/KU Leuven): “Dit onderzoek levert een massa inzichten op over de darmflora van mensen zoals u en ik. Dat is uniek aan het Vlaams Darmflora Project, want de meeste vorige studies focusten op specifieke ziektes of vonden plaats in een kleiner geografisch gebied. Kennis van de ‘gemiddelde’ darmflora is echter essentieel om de juiste diagnosetools en geneesmiddelen te ontwikkelen. Want om een ziekte te kunnen herkennen of behandelen, moeten we eerst begrijpen wat ‘normaal’ is.”

Topje van de ijsberg
Dankzij het Vlaams Darmflora Project weten we nu veel meer over darmflora. Toch is voorlopig slechts 7% van de variatie van de darmflora verklaarbaar en kennen we nog steeds niet alle bacteriele groepen die in de darm leven. Om dit volledige ecosysteem bloot te leggen, zijn nog zo’n 40,000 menselijke stalen nodig. We zien dus nog maar het topje van de ijsberg.

Precies daarom blijft het Vlaams Darmflora Project lopen. Op de agenda staan al nieuwe studies en grootschalige projecten die de evolutie van darmflora over tijd zullen verkennen. “Daarvoor hebben we nog veel vrijwilligers nodig”, benadrukt prof. Raes. “We doen dus een warme oproep naar alle Vlamingen. Hoe meer mensen deelnemen aan dit project, hoe sneller we stappen kunnen zetten in het belangrijke onderzoek naar de relatie tussen de miljarden bacteriën in ons lichaam en onze gezondheid.”

Inschrijven als vrijwilliger voor het Vlaams Darmflora Project kan op www.vib.be/darmflora.

______________________________________________________________________________________

Publicatie
Population-level analysis of gut microbiome variation, Falony et al., Science 2016


Onderzoek





Jeroen Raes (VIB/VUB/KU Leuven)
© Eric De Mildt