Belgisch team mag aan de slag met 1 miljoen dollar dankzij Chan Zuckerberg Initiative

5 december 2018
​Vandaag kondigde het Chan Zuckerberg Initiative (CZI), het liefdadigheidsinitiatief van Facebook-oprichter Mark Zuckerberg en zijn echtgenote Priscilla Chan, de lancering aan van het Neurodegeneration Challenge Network. Dat nieuwe netwerk verenigt experimentele wetenschappers uit diverse biomedische onderzoeksgebieden, experten in de computationele biologie en artsen om de onderliggende oorzaken van neurodegeneratieve aandoeningen te onderzoeken.

Een van de geselecteerde wetenschappelijke teams is Belgisch en wordt geleid door professor Patrik Verstreken (VIB-KU Leuven), naast klinisch expert professor Wim Vandenberghe (UZ Leuven) en neuro-ingenieur Dr. Dries Braeken (imec).

“Neurodegeneratieve aandoeningen als ALS en de ziekte van Alzheimer, Parkinson en Huntington, zijn ziekten die wereldwijd miljoenen mensen treffen”, zegt Katja Brose, Science Program Officer van het CZI. “Van de meeste neurodegeneratieve aandoeningen zijn de oorzaken voorlopig nog maar gedeeltelijk bekend. Bovendien zijn er nog steeds geen doeltreffende therapieën om het merendeel ervan te genezen, te voorkomen of zelfs maar te behandelen.”

Het Neurodegeneration Challenge Network van het CZI wil die hiaten nu aanpakken en lanceert daarvoor een samenwerkingsverband dat zich toelegt op neurodegeneratieve aandoeningen als een brede klasse van aandoeningen met gemeenschappelijke kenmerken en mogelijk gedeelde oplossingen. Het Belgische team is van plan een nieuwe chip te creëren om de mechanismen van de ziekte van Parkinson te bestuderen.
“Op een multi-elektrode-arraychip gaan we mature humane neuronale microcircuits produceren die relevant zijn voor de ziekte van Parkinson”, legt Braeken uit. “De chip zal gebruikt worden om elektrofysiologische veranderingen te meten tussen neuronale circuits van cellen afkomstig van gezonde personen en andere afkomstig van een groot aantal parkinsonpatiënten.” De 2D-chip is een eerste stap op weg naar een humaan-relevant 3D-model voor hersenfuncties en  ziekten.

Verstreken benadrukt de relevantie van dit systeem: “De bedoeling is om minuscule stukjes van het menselijke brein op een unieke chip te ‘printen’. Zo krijgen wetenschappers toegang tot menselijk hersenweefsel, zowel van patiënten als van gezonde personen. Deze technologie kunnen we niet alleen gebruiken om de ziekteprogressie op te volgen, maar ook om te screenen op strategieën om de problemen te corrigeren.”

Volgens Vandenberghe reiken de potentiële voordelen veel verder dan de ziekte van Parkinson: “Deze chip ontwikkelen we met weefsel van parkinsonpatiënten, maar dezelfde technologie is ook inzetbaar om betere modellen te maken voor de ziekte van Huntington of om het even welke andere neurodegeneratieve aandoening.”

De stichting koos uit een zeer sterke, internationale groep kandidaten negen projectteams. Elk team ontvangt 1,05 miljoen dollar. Naast het Belgische consortium haalde slechts één ander niet-Amerikaans team de selectie.

“Er is al enorm geïnvesteerd en veel vooruitgang geboekt om meer inzicht te verwerven in neurodegeneratieve aandoeningen. Toch missen we nog verrassend veel basiskennis over de biologie ervan”, besluit Brose. “Door deze negen interdisciplinaire samenwerkingsverbanden te ondersteunen en gemeenschappelijke tools, middelen en platformen uit te werken, hopen we de aanzet te geven tot een nieuwe benadering van neurodegeneratieve aandoeningen: een aanpak die de gecombineerde kracht van basiswetenschappen en technologie benut om sneller klinische doelstellingen te bereiken.”


Patrik Verstreken 
©VIB-Ine Dehandschutter


wim-vandenberghe_copyright-UZ-Leuven.jpg
Wim Vandenberghe
©UZ Leuven