Bacteriepopulaties in en op het menselijk lichaam in kaart gebracht

13 juni 2012
Er wonen microben in zowat elk deel van het menselijk lichaam – op onze huid, in onze darmen, mond en neusgaten. Soms veroorzaken ze ziekten, maar meestal leven deze micro-organismen in harmonie met ons lichaam, en zorgen voor essentiële functies voor ons voortbestaan. Voor de eerste keer heeft een internationaal consortium van onderzoekers, waaronder Brusselse VIB-wetenschappers, de verschillende bacteriepopulaties in en op het volledige menselijk lichaam in kaart gebracht, wat verscheidene nieuwe inzichten opleverde. Dit wordt vanavond gepubliceerd door het gezaghebbende tijdschrift Nature.

Ecosystemen in balans

De VIB onderzoekers Karoline Faust en Jeroen Raes (VUB) waren vooral geinteresseerd in het ontrafelen van de interacties tussen al deze soorten. Aan de hand van computermodellen stelden ze een netwerk van positieve en negatieve relaties tussen de bacteriën in de verschillende ‘ecosystemen’ van ons lichaam op.

“De bacteriën in deze ecosystemen gedragen zich net als dieren of mensen in populaties” zegt Jeroen Raes, VIB groepsleider en professor in bioinformatica en metagenomics aan de VUB. “Ze kunnen harmonieus samenwerken om complexe moleculen af te breken, maar soms is het ook pure oorlog voor bepaalde voedingsstoffen. Dit ontrafelde netwerk stelt ons nu in staat om de relaties tussen bacteriën verder te onderzoeken. Waar we vooral in geïnteresseerd zijn, is hoe deze ecosysteemnetwerken verstoord raken in ziekten en wat we kunnen doen om ze te herstellen”.

Miljarden data verwerkt

Om te definiëren welke bacteriepopulaties in mensen aanwezig zijn, werden er stalen van 242 vrijwilligers (129 mannen en 113 vrouwen) bestudeerd ondermeer uit mond, neus, huid, darmen. Bij de mannen werden er van 15 plaatsen op het lichaam stalen genomen, bij de vrouwen van 18.
Uit het onderzoek blijkt dat er meer dan 10 000 microbiële soorten in het menselijke ecosysteem aanwezig zijn. Ons lichaam bevat miljarden micro-organismen, 10 keer zo veel als het totaal aantal menselijke cellen! En ze zijn van vitaal belang voor onze gezondheid. De studie toont ook aan dat bijna iedereen ziekteverwekkende micro-organismen in zijn lichaam heeft, vaak zonder ziek te worden. Voor de onderzoekers is het nu een uitdaging te vinden waarom en onder welke condities sommige ziekteverwekkende micro-organismen kunnen leiden tot de dood. Het is goed mogelijk dat dit tot totaal nieuwe inzichten zal leiden over hoe micro-organismen mensen ziek maken.

Onderzoek