Bloedvaten en zenuwcellen groeien volgens hetzelfde patroon

Onderzoeker:  Peter Carmeliet (KU Leuven)

Peter Carmeliet beschreef dat zenuwen en bloedvaten dezelfde moleculaire signalen gebruiken bij hun embryonale ontplooiing. De bloedsomloop en het zenuwstelsel zijn beide van cruciaal belang voor het goed functioneren van ons lichaam. Fouten in de vorming - respectievelijk angiogenese of bloedvatvorming, en neurogenese of de vorming van het zenuwstelsel - of in het functioneren hebben verregaande implicaties. De hoofdrolspelers in deze processen identificeren, en hun werking en interacties blootleggen, is dan ook zeer belangrijk in de strijd tegen heel wat neurodegeneratieve aandoeningen.
 

Carmeliet vindt verklaring voor wat Vesalius in de 16de eeuw al had waargenomen

Al in de 16de eeuw toonde Andreas Vesalius de opvallende anatomische parallellen tussen bloedvaten en zenuwbanen, de zogenaamde neurovasculaire link. Meer dan 4 eeuwen later vond een andere Vlaming, Peter Carmeliet, hier een verklaring voor.  Bloedvaten en zenuwcellen gebruiken dezelfde moleculaire signalen bij hun ontwikkeling. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ze zich via dezelfde ‘road map’ een weg banen doorheen ons lichaam.
 

VEGF is de hoofdrolspeler in het bloedvaten- en zenuwstelsel

Zowel bij neurogenese als angiogenese speelt VEGF (Vasculaire Endotheliale GroeiFactor) een sleutelrol. Heel eenvoudige dieren zoals wormen en insecten hebben geen bloedvaten, maar beschikken toch over VEGF dat van belang is voor hun zenuwstelsel.  Bij dieren die later in de evolutie ontstaan zijn, werd het zenuwstelsel complexer en had het bloedvaten nodig om voldoende zuurstof te leveren in de hersenen.  Peter Carmeliet vermoedt dat het hieruit resulterende bloedvatenstelsel gebruikt gemaakt heeft van VEGF voor zijn ontwikkeling. Hoe VEGF bloedvaten en zenuwcellen als het ware vormt en hoe dit proces in de war loopt bij ziekten, vormt het onderwerp van heel wat onderzoek.
 

VEGF in de hoofdrol bij Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS)

Bij een patiënt met ALS takelen de zenuwcellen die naar de spieren lopen, af. Deze ernstige spierverlammingsziekte is totnogtoe onbehandelbaar en over de oorzaken ervan tast men nog in het duister. Peter Carmeliet wees op een duidelijke link tussen VEGF en ALS. Dit leidde, onder leiding van Wim Robberecht, tot de ontwikkeling van een potentieel geneesmiddel tegen ALS dat momenteel bij patiënten wordt getest. Carmeliet wil de juiste rol van VEGF, en andere groeifactoren, in deze dramatische spierziekte verder blootleggen.