Moleculaire dissectie van Alzheimer

Onderzoeker:  Bart De Strooper (KU Leuven)


Bart De Strooper en zijn team onderzoeken  welke mechanismen aan de basis liggen van de ziekte van Alzheimer of Parkinson. Om het basiswerk om te zetten naar nieuwe geneesmiddelen tegen deze momenteel ongeneeslijke aandoeningen werkt Bart De Strooper samen met de farmaceutische industrie.


De ziekte van Alzheimer

De ziekte van Alzheimer is een ziekte die heel langzaam hersencellen vernietigt. In de eerste plaats gaat het geheugen achteruit, maar later ook de algemene herkenning. De huidige geneesmiddelen voor Alzheimerpatiënten ondersteunen voor korte tijd het geheugen, maar stoppen het afsterven van de hersencellen niet.


Plakken in de hersenen van Alzheimerpatiënten

Typisch voor de hersenen van Alzheimerpatiënten is de aanwezigheid van amyloïde plakken. Dit zijn abnormale ophopingen van een eiwit (amyloïd-β; Aβ) tussen de zenuwcellen. Het ‘verkeerde’ Aβ ontstaat wanneer het voorlopereiwit (amyloïd precursor proteïne, APP) op een verkeerde plaats in stukken geknipt wordt.
 

Het γ-secretase complex speelt een grote rol bij de vorming van plakken

Bart De Strooper en zijn team ontrafelden reeds enkele jaren geleden het γ-secretase complex dat een grote rol speelt bij het ontstaan van deze plakken. Dit complex is echter ook betrokken bij de regulatie van een reeks andere levensnoodzakelijke eiwitten zoals Notch, dat een cruciale rol speelt bij de ontwikkeling van embryo’s. Vandaar dat vele geneesmiddelen die op het volledige γ-secretase complex inwerken, toxische bijwerkingen kunnen veroorzaken.
 

Vorm en werking van het γ-secretase complex verschilt van weefsel tot weefsel

Nu blijkt dat het complex een andere vorm en werking heeft naargelang het weefsel waarin het actief is. Dit opent de deur voor de ontwikkeling van geneesmiddelen om γ-secretase te desactiveren. Door zich te richten op de variant van het enzym complex dat specifiek in de hersenen APP knipt, moet het mogelijk zijn om de verkeerde vorming van plakken te vermijden, terwijl de andere functies van γ-secretase niet worden verhinderd.


De ziekte van Parkinson

Bart De strooper en zijn team voeren ook onderzoek naar de ziekte van Parkinson. Zij meten het effect op de hersenactiviteit van welbepaalde genen – die gerelateerd zijn aan de ziekte van Parkinson. De ziekte van Parkinson veroorzaakt een stoornis in de verbinding tussen hersenen en spierstelsel door het afsterven van bepaalde cellen in de hersenen die dopamine produceren. Dit tekort aan dopamine veroorzaakt beven in rust, stijfheid en traagheid. Zowel bij hun onderzoek naar de ziekte van Parkinson als naar de ziekte van Alzheimer maken de vorsers gebruik van transgene zenuwcellen. Hierbij wordt een bepaald gen uitgeschakeld en kan het desbetreffende eiwit niet aangemaakt worden.