Hersenen en zenuwen

De hersenen zijn opgebouwd uit 100 miljard individuele cellen die met elkaar communiceren via een complex netwerk van verbindingen< Het is een heel kwetsbaar systeem. Soms gaat het grondig fout en treedt een hersen- of zenuwziekte op. Beroerte, depressie en dementie staan bij de top vijf van de belangrijkste aandoeningen in de Westerse wereld. Met de vergrijzing zal het aandeel alleen maar toenemen, want een oudere bevolking heeft meer af te rekenen met hersenaandoeningen dan een jonge.
 

De hersenen, nog steeds een mysterie

De voorbije honderd jaar zijn we meer over de menselijke hersenen te weten gekomen dan de tienduizend jaar daarvoor. We krijgen inzicht in hoe die menigte van zenuwcellen zich ontwikkelt en zich structureert. We beginnen te begrijpen welke processen er zich afspelen, hoe zenuwcellen verbindingen leggen, welke chemische stoffen ze gebruiken om te communiceren en toch blijven de hersenen een mysterie.
 

De hersenen, een dynamisch netwerk

De zenuwcel of het neuron is de eigenlijke functionele eenheid van het zenuwstelsel. Zenuwcellen onderscheiden zich van andere cellen door hun dunne, langgerekte en sterk vertakte uitlopers. De dendrieten vangen de elektrische pulsen van andere zenuwcellen op en geleiden die naar het cellichaam. Het cellichaam beslist of de prikkel via het axon wordt doorgegeven aan andere cellen.
 

Hersen- of zenuwziekten

Soms gaat het grondig fout en treedt een hersen- of zenuwziekte op. Zenuwcellen in de hersenen, het ruggenmerg en daarbuiten kunnen afsterven en daardoor de ziekte van Alzheimer of Parkinson, amyotrofe laterale sclerose (ALS), multipele sclerose of perifere neuropathieën veroorzaken. Bacteriële of virale infecties van de hersenen kunnen leiden tot hersen- of hersenvliesontsteking. Stremming van de bloedtoevoer kan een beroerte veroorzaken en tumoren kunnen een structurele beschadiging van de hersenen tot gevolg hebben.

Sommige aandoeningen waaronder stoornissen van het denken, de emoties of het gedrag, hebben minder goed aanwijsbare organische oorzaken. Die vallen dan meestal onder de term geestelijke of psychische aandoeningen. Sommige mensen hebben er moeite mee om die hersenaandoeningen onder te brengen. Andere redeneren dat alle mentale processen afkomstig zijn van biologisch traceerbare activiteiten in de hersenen, en dat bijgevolg de psyche en de hersenen deel uitmaken van één aaneengesloten kennisgebied. Dat neurologie en psychiatrie met andere woorden onderdeel zijn van één overkoepelende wetenschap: de wetenschap van het zenuwstelsel.
 

Behandelingen

Voor tal van hersen- of zenuwaandoeningen zijn er momenteel nog geen geneesmiddelen die de ziekte werkelijk kunnen stoppen of genezen. Denk maar aan de ziekte van Alzheimer, Parkinson of ALS. De huidige geneesmiddelen kunnen de ziekte hooguit afremmen.
 

VIB en hersenonderzoek

Ook diverse groepen binnen VIB hebben van de hersenen en het zenuwstelsel hun centrale onderzoeksthema gemaakt. Zij doen onder meer onderzoek naar dementie en de ziekte van Alzheimer, ALS, Parkinson, perifere neuropathieën, epilepsie en gedragsstoornissen, en recent ook dystonie.
 
 
 
 
 
 
 

 Educatief

 
 

 Nieuws

 

iStock_000002486762XSmall.jpg
​VIB-onderzoek: