Hart- en vaatziekten

‘Hart- en vaatziekten’ is de verzamelnaam voor aandoeningen die het hart- en vaatstelsel treffen, zoals hartinfarcten en beroertes. Deze ziekten zijn na kanker de  belangrijkste doodsoorzaak in de westerse wereld. Elke dag overlijden meer dan honderd Belgen aan hart- en vaataandoeningen.
 

Het hart pompt bloed door het lichaam

Eén keer per minuut stroomt al het bloed doorheen het lichaam. Het voert zuurstof en voedingsmiddelen aan en neemt afvalstoffen en koolstofdioxide weer mee. Via een ingenieus kanalenstelsel bereikt het bloed iedere cel van het lichaam. De meeste weefsels – hersenen, darm, hart, lever of nieren – zijn voorzien van een ultradicht netwerk van haarvaten. Geen enkele cel ligt verder dan enkele micrometer van het dichtstbijzijnde bloedvat. Alle bloedvaten achter elkaar geplaatst, vormen een pijpleiding van 90.000 km. Tweemaal de aarde rond.
 

Hart- en vaataandoeningen

Elke breuk, verstopping of onregelmatige pompbeweging kan dramatische gevolgen hebben. Een hartinfarct is vrijwel altijd het gevolg van vernauwing of afsluiting van de slagader(s) die zuurstofrijk bloed naar de hartspier zelf brengen. Op zeker ogenblik raakt de slagader volledig geblokkeerd en sterft een deel van de hartspier af.
 
Ook de bloedvoorziening naar de hersenen kan plotseling onderbroken worden. We spreken dan van een beroerte. Een beroerte kan het functioneren van de hersenen ernstig storen en de gevolgen kunnen zowel lichamelijk als psychisch en sociaal zijn. Naast verlammingen aan één zijde kunnen onder andere taal/spraakstoornissen optreden of stoornissen in het denken, geheugen, emoties en gedrag.
 

Wat doen we eraan?

Een gezond leven is zonder enige twijfel dé manier om de kans op hart- en vaatziekten voor jezelf kleiner te maken. De stijl van leven waar hart- en bloedvaten wel bij varen, bestaat uit een combinatie van gezond eten, genoeg bewegen en niet roken.
 
Maar ook wetenschappelijk onderzoek kan een bijdrage leveren aan het indammen van de ziekte- en dodentol door hart- en vaatproblemen. Onderzoek naar hart- en bloedvaten is voor VIB één van de belangrijkste prioriteiten. VIB-wetenschappers focussen zich op diverse aspecten: zoals de manier waarop bloedvaten zich vormen (angiogenese) tijdens de diverse fasen van het leven – van het embryo tot de volwassene. Hoe angiogene processen ziekteherstel bevorderen maar soms ook de oorzaak zijn van ziekte.
 

Vlaams, historisch biotechonderzoek naar hart- en vaatziekten

Een van de eerste biotechnologische geneesmiddelen werd ontdekt in Vlaanderen, door Désiré Collen. Hij ontdekte in 1979 samen met Alfons Billiau de invloed en rol van de molecule Tissue plasminogen activator (tPA). tPA is een eiwit dat bloedklonters oplost en de kans op overleven na een hartaanval aanzienlijk verhoogt. Collen trok met tPA naar de andere kant van de oceaan en gaf het in licentie aan Genentech. Het werd één van de eerste biotechgeneesmiddelen op de markt en een levensreddende behandeling voor miljoenen patiënten.