Opsporen van chronische leverziekten

Onderzoeker:  Nico Callewaert (UGent)

Nico Callewaert en zijn collega’s hebben de GlycoHepatoTest ontwikkeld, een techniek om chronische leverziekten (ook wel chronisch leverlijden genoemd) in een vroeg stadium op te sporen. Dat is van belang omdat patiënten met chronische leveraandoeningen een groot risico lopen op levercirrose – wat op zijn beurt kan leiden tot leverkanker. 60 tot 80% van de patiënten met leverkanker hebben een voorgeschiedenis van levercirrose. In België telt men jaarlijks 350 nieuwe gevallen van leverkanker. Door het chronisch leverlijden tijdig op te sporen, kunnen de patiënten van nabij opgevolgd worden en verhoogt de kans om de levertumoren chirurgisch te kunnen verwijderen, voor ze zijn uitgezaaid.

 

Verandering in de suikers op de eiwitten in het bloed

Heel wat eiwitten in ons lichaam zijn uitgerust met specifieke suikermoleculen. Die hebben allerlei functies, zoals het verbeteren van de stabiliteit van het eiwit, het verlengen van de levensduur, of het bepalen van de interacties met andere stoffen. Ook de eiwitten in ons bloed, die vooral door de levercellen worden aangemaakt, krijgen zulke suikers opgeplakt. Uit onderzoek van Nico Callewaert en zijn collega’s is gebleken dat cirrose-levercellen andere suikerstructuren op de eiwitten kleven dan gezonde levercellen.
 
De GlycoHepatoTest meet veranderingen in de structuren van de suikers die op eiwitten in het bloed voorkomen. Dat draagt bij tot de diagnose van levercirrose, en daarmee tot de identificatie van de patiëntengroep die het meest risico draagt voor de ontwikkeling van leverkanker.
 

Oorzaken van chronisch leverlijden

Chronisch leverlijden ontstaat als gevolg van een infectie met hepatitis-virussen, aandoeningen van het immuunsysteem, obesitas-gerelateerde vetopstapeling of alcoholmisbruik. De lever bevindt zich voortdurend in een staat van ontsteking. Vaak leidt chronisch leverlijden tot levercirrose, soms pas na vele jaren van onopgemerkte ziekte. Bij levercirrose is de beschadiging van het leverweefsel zo ver doorgegaan dat de nog overblijvende levercellen reageren door te gaan delen. Net daar loopt het fout. Wanneer cellen in een ontstoken orgaan beginnen te delen, verhoogt de kans sterk dat ze zich ontwikkelen tot kankercellen.
 

Voorkomen van leverkanker

Leverkanker is momenteel in de meeste gevallen dodelijk omdat de diagnose pas gesteld wordt op tijdstip dat te laat is om nog effectief te kunnen ingrijpen. De tumoren hebben zich dan al zo ver verspreid, dat opereren geen zin meer heeft. Deze situatie is nog extra dramatisch omdat er wel degelijk heel effectieve, levensreddende chirurgische ingrepen mogelijk zijn indien de tumor vroeg wordt gedetecteerd en nog niet is uitgezaaid.
 
Een betrouwbare detectie van levercirrose in een vroeg stadium, kan toelaten om de ziekte op de voet te volgen met bestaande technieken (zoals medische beeldvorming). Een beginnende levertumor kan dan via een chirurgische ingreep effectief verwijderd worden.

Naast het opsporen van een manier om leverziekten op te sporen, werkt Nico Callewaert ook aan het ontwerpen van nieuwe gisten voor de productie van medicijnen, en aan een nieuw vaccin tegen tbc.