Podcasts Biotechbabbels 2018

​Joël De Ceulaer en Hilde Devoghel praten met telkens enkele experten over belangrijke uitdagingen waaraan Vlaamse biotechspelers werken. Hun gasten belichten elk een ander aspect van de problematiek. Een biotechbabbel duurt 30 minuten. Herbeluister hieronder alle podcasts door op de titel van de babbel te klikken.


Snellere diagnose van leverproblemen
2% van de overlijdens in Europa zijn het gevolg van leverziekten. Ze beginnen vaak met chronische ontstekingen, die uiteindelijk leiden tot levercirrose en zelfs kanker. Problemen vroegtijdig detecteren is dus cruciaal om op tijd in te grijpen. Maar daar knelt het schoentje: de diagnose wordt vaak te laat gesteld. Vandaag kunnen we immers enkel aan de hand van een biopsie de ernst van verlittekening van de lever nauwkeurig testen. Een biopsie houdt medische risico’s in en kan maximum eens om de zoveel jaar worden afgenomen, wat de opvolging van het ziekteproces belemmert. Prof. Nico Callewaert (VIB-UGent) en prof. Sven Francque (UZA) bundelen hun krachten binnen een samenwerkingsverband van moleculair biologen en klinische onderzoekers om een bloedtest te ontwikkelen die hier soelaas kan bieden.
Dit project maakt deel uit van het VIB Grand Challenges programma.

Immuunziekten beter detecteren
Primaire immuundeficiënties zijn levensbedreigende genetische aandoeningen van het immuunsysteem die patiënten op zeer jonge leeftijd kunnen treffen. Om continue infecties, auto-immuniteit en in ernstige gevallen overlijden te voorkomen, moeten deze zeldzame ziekten vroegtijdig opgespoord kunnen worden. Maar... de bestaande diagnosemethoden schieten te kort op dit ogenblik. Dr. Simon Tavernier (UGent) en prof. Isabelle Meyts (UZ Leuven) vertellen hoe ze dit samen met prof. Bart Lambrecht (VIB-UGent)willen oplossen. De kennis die ze zo genereren zal op termijn kunnen leiden tot een beter begrip van ons immuunsysteem. Zo zijn we beter gewapend in onze strijd tegen (auto-)immuunziekten. Dit project maakt deel uit van het VIB Grand Challenges programma.

De moeilijke zoektocht naar geneesmiddelen voor zeldzame ziekten 
Je kindertijd zou moeten gevuld zijn met plezier, verwondering en hoop. Voor families en kinderen met een zeldzame, ernstige aandoening is het eerder een frustrerende, pijnlijke en angstaanjagende tijd. Voor hen kan het een lange tocht zijn met talloze doktersbezoeken om na jaren misschien de diagnose te krijgen en te ontdekken dat er nog geen behandeling bestaat. Hier iets aan verhelpen, dat drijft mensen als prof. Ludo Van Den Bosch (VIB-KU Leuven) en dr. Erik Tambuyzer (Biopontis Alliance) elke dag opnieuw.  Ludo doet onderzoek naar de oorzaak van ziekten zoals ALS, misschien een van de beter gekende 'weesziekten' en CMT (Ziekte van Charcot-Marie-Tooth) die vaker voorkomt, maar minder bekend is. Erik maakt de omzetting van veelbelovend onderzoek naar een behandeling voor zeldzame ziekten mee mogelijk. ​

Samen de strijd tegen alzheimer en dementie aangaan
Elke vier seconden krijgt iemand ergens ter wereld de diagnose dementie. Voor de Wereldgezondheidsorganisatie is dementie prioriteit nummer één. Prof. Christine Van Broeckhoven (VIB-UAntwerpen) en prof. Sebastiaan Engelborghs (UAntwerpen en ZNA) nemen dit heel letterlijk en werken nauw samen om nieuwe medische doorbraken te realiseren. Beide dementie-experten hebben daarnaast ook veel oog voor de emotionele en intellectuele ervaringen van patiënten. Want vechten tegen alzheimer moet op verschillende terreinen tegelijk gebeuren.

De link tussen onze darmflora en onze gezondheid
De impact die onze darmbacteriën hebben op onze gezondheid wordt steeds duidelijker, ondermeer dankzij onderzoeksprojecten zoals het Vlaams Darmflora Project. Prof. Jeroen Raes (VIB-KU Leuven) kan voor dit ambitieuze project rekenen op de samenwerking van duizenden Vlaamse vrijwilligers.  Dat is wereldwijd nog nooit op deze schaal gebeurd. Prof. Roosmarijn Vandenbroucke (VIB-UGent) legt zich dan weer toe op de rol van darmflora bij de ziekte van Parkinson. Samen met collega’s uit UZ Gent onderzoekt ze het effect van een stoelgangtransplantatie op de symptomen en vooral ook op de progressie van parkinson. Want er is dringend behoefte aan een geneesmiddel dat niet alleen de symptomen verlicht maar ook de evolutie van de ziekte kan afremmen.

Beter voorkomen dan genezen, het motto van de toekomst
Zo lang mogelijk gezond blijven, willen we dat niet allemaal? Daarom gaat er steeds meer aandacht naar preventieve gepersonaliseerde geneeskunde waarbij je ziekten tracht te voorkomen in plaats van te genezen. Maar om dit mogelijk te maken, zijn er massa’s gegevens nodig over gezonde mensen, zowel op gebied van hun gezondheid als hun levensstijl. Dr. Jef Hooyberghs (VITO) en dr. Kathleen D'hondt (EWI, Vlaamse Overheid) zijn actief betrokken bij nationale en internationale initiatieven die dit mogelijk kunnen maken. Iets dat alleen kan dankzij de medewerking van ons allemaal.

Kan iedereen meewerken aan een klinische test?
In kranten, op TV, via social media én op biotechdag ontdekken we fascinerend onderzoek dat tot nieuwe geneesmiddelen, vaccins en diagnostische tests kan leiden. Maar voor het zover is, moeten er nog vele watertjes doorzwommen worden. Dit kost tijd, geld én betrokkenheid van vele patiënten en gezonde mensen. In een gesprek met Dr. Ingeborg Heirman (consultant voor farmaceutische bedrijven)  en dr. Frédéric Vanhoutte (SGS Life Science Services) komen we hier meer over te weten. Het zal ondermeer gaan over hoe je je kan opgeven om mee te werken aan klinisch onderzoek. En je ontdekt of een kandidaatgeneesmiddel dat nog niet op de markt is soms al kan ingezet worden om patiënten te helpen. 

Een persoonlijke touch voor de kritisch zieke patiënt 

Meten is weten… Kritisch zieke patiënten op intensieve zorg (IZ) worden intensief gemonitord: van ‘vitale parameters’ (zoals bloeddruk, hartslag en bewustzijn) tot biomerkers in lichaamsvloeistoffen. Maar maken we wel voldoende gebruik van deze overvloed aan data? Prof. Tom Vanden Berghe (VIB-UGent, UAntwerpen) en prof. Philippe Jorens (UZA, UAntwerpen) werken eraan om met deze gegevens te evolueren naar ‘IZ versie 2.0’. Door een doorgedreven analyse van àlle data kan men over elke patiënt voorspellingen maken. Met behulp van computers en Artificiële Intelligentie kunnen artsen op IZ snel en accuraat hun kennis verfijnen en zo komen tot de juiste diagnose, prognose en behandeling. Deze upgrade naar IZ versie 2.0 kan  de overlevingskansen verhogen en  de medische kosten verlagen. Door een juistere behandeling gebaseerd op alle beschikbare data van de patiënt leiden we IZ binnen in het tijdperk van de 'gepersonaliseerde geneeskunde'

Winnen van de kleintjes: hoe we ziektekiemen beter de baas kunnen
Microben, zoals virussen of bacteriën, kunnen ons ziek maken, denk maar aan buikklachten of een verkoudheid. Maar soms loopt het echt flink mis en is ziekenhuisopname nodig of is de infectie zelfs fataal. Hoe kunnen we ons wapenen tegen deze ziektekiemen? Werkt een griepvaccin wel? En een antibioticumkuur? Zijn microben in Afrika dezelfde als in Antwerpen of Gent? Prof. Stijn Deborggraeve (Instituut voor Tropische Geneeskunde) en prof. Xavier Saelens (VIB-UGent) zoeken naar antwoorden op deze en andere vragen. Stijn en zijn team werken aan nieuwe en betere methodes voor het opsporen en in kaart brengen van tropische infectieziektes veroorzaakt door – vaak resistente – bacteriën. De onderzoeksgroep van Xavier richt zich op twee hardnekkige virussen van de luchtwegen: RSV en het griepvirus. Zij ontdekten een nieuw kandidaat-vaccin tegen RSV en werken aan nieuwe middelen om griep te voorkomen en te behandelen.

Celtherapie: sterk wapen in de strijd tegen diverse aandoeningen
Celtherapie, eigen lichaamscellen inzetten om patiënten te genezen of te ondersteunen, zit in de lift. Hiermee heeft prof. Zwi Berneman (UZA) als hoofd van het Centrum voor Celtherapie en Regeneratieve Geneeskunde al positieve resultaten geboekt, ondermeer met een ‘kankervaccin’ en onderzoek naar een nieuwe behandeling voor multiple sclerose (MS). Celtherapie is heel beloftevol, maar er zijn nog veel uitdagingen. Lector en onderzoeker Katrien Pieters (KdG) wil samen met haar collega's dit proces in kaart brengen en zo bijdragen aan de steile opmars van celtherapie.

Ons eigen afweersysteem stimuleren in de strijd tegen kanker
Steeds vaker doen we een beroep op het afweersysteem van de patiënt bij de behandeling van kanker. De strategie? Eigen cellen stimuleren om kanker een halt toe te roepen. Prof. Jo Van Ginderachter (VIB-VUB) onderzoekt al jaren de taakverdeling tussen de cellen van ons immuunsysteem. Zijn opgebouwde kennis daarover wil hij nu inzetten om kanker aan te pakken. Hiervoor werkt hij nauw samen met dr. Marleen Keyaerts (UZ Brussel). Als arts nucleaire geneeskunde en expert in medische beeldvorming vormt Marleen de link met de dagelijkse klinische praktijk. Dit is essentieel om het nut en de impact van potentiële nieuwe behandelingen in te schatten en ervoor te zorgen dat ze ten goede kunnen komen aan de patiënt.

Leg je hart op deze chip voor een ‘gezondere’ kankerbehandeling
Chemo- en immunotherapie zijn enorm belastend voor het hart en kunnen onherstelbare schade aanrichten. Denk maar aan kankerpatiënten die zo verzwakt zijn door de chemotherapie dat ze uiteindelijk sterven aan een hartprobleem. Zelfs al is de uitkomst niet zo dramatisch, toch is het belangrijk om het hart in goede conditie te houden voor een succesvolle behandeling en een snelle revalidatie nadien. Dr. Thomas Pauwelyn (imec) werkt aan een chip die kan gebruikt worden om op voorhand te testen hoe iemands hartcellen zullen reageren op een specifiek geneesmiddel. Dr. Nele Kindt en haar team (CoBioRes NV) ontwikkelen nieuwe en veiligere chemotherapieën. Deze nieuwe chip kan de ontwikkeling daarvan aanzienlijk versnellen. Dr. Vincent Segers (UZA) geeft als cardioloog aan hoe kwetsbaar het hart in heel wat aandoeningen is en dit soort technologieën helpen om hartfalen tegen te gaan.

Single Cell Technologie en Artificiële Intelligentie voor de geneeskunde

Een volledig weefsel bekijken, of elke cel afzonderlijk bestuderen, het maakt een wereld van verschil. Om een zicht te krijgen op hoe ons lichaam in elkaar zit, moeten we niet alleen in kaart brengen wat elke cel precies doet, maar ook hoe cellen met elkaar communiceren en hoe ze veranderen bij ziekte of veroudering. Sinds kort kunnen we dit onderzoeken dankzij nieuwe ‘single-cell’-technologieën, gecombineerd met artificiële intelligentie. Dit zal het onderzoek, maar ook diagnoses en behandelingen van ziekten naar een ander niveau tillen. Daarom omarmen prof. Stein Aerts (VIB-KU Leuven) en dr. Pieter Peeters (Janssen Pharmaceutica) deze nieuwe technologieën, om vanuit hun eigen expertise hiertoe bij te dragen.