Genen

​Genen bevatten de codes voor de aanmaak van eiwitten en bepalen zo de kleur van je ogen en je haar, je lengte, je huidskleur… Ze worden van generatie op generatie doorgegeven. Een mens heeft ongeveer 25.000 genen in elk van zijn cellen. Van elk van deze genen heb je een exemplaar van je moeder en een exemplaar van je vader gekregen.
 
DNA op maat
Alle cellen van ons lichaam bevatten hetzelfde DNA en dus de code voor alle eiwitten van ons lichaam. Cellen zijn echter selectief en zetten enkel die genen die ze nodig hebben om in eiwitten. Zo zal een spiercel geen insuline produceren. Dit hormoon is immers enkel van belang in de pancreas. In de buurt van elk gen staat een stukje DNA dat aangeeft welke cel het eiwit in kwestie moet aanmaken: de promotor.
 
Een promotor geeft aan
  • welke cellen het eiwit in kwestie moeten aanmaken
  • op welk moment de cellen dit eiwit moeten aanmaken
  • hoeveel van dit eiwit de cellen moeten maken

De activiteit van de promotor hangt op zijn beurt af van heel wat interne en externe factoren.


Voor elk gen twee kopijen: wie is de baas?

We hebben voor elk van onze genen een dubbele instructieset. We kregen immers een exemplaar van elk van onze ouders.

  • Vaak komt slechts één van beide tot uiting, namelijk het gen voor het ‘sterkste’ kenmerk. Dit gen noemen we dominant. Het andere gen, dat niet tot uiting komt, noemen we recessief.

De kleur van je ogen bijvoorbeeld, wordt bepaald door beide ouders. Stel dat je moeder je het gen voor bruine ogen doorgeeft en je vader het gen voor blauwe ogen, dan is de kans groot dat je bruine ogen zal hebben. Het gen voor bruine ogen is immers dominant, het gen voor blauwe ogen recessief.

  • In andere gevallen is er geen sprake van een dominant of recessief gen en dragen beide genkopijen hun steentje bij.

Genen kunnen ziek maken

Ook genen die aanleiding geven tot een aandoening zijn onder te verdelen in dominant (bijvoorbeeld de ziekte van Huntington) en recessief (bijvoorbeeld mucoviscidose). Het is belangrijk te achterhalen welk(e) gen(en) een ziekte veroorzaakt en of dit al dan niet op een dominante manier gebeurt. Deze kennis kan men inzetten om een genetische test te ontwikkelen voor die specifieke aandoening.
 

 Educatief

 
 

 Nieuws