DNA, genen en erfelijkheid

Wie we zijn, zit voor een groot deel van voor onze geboorte in ons. Dit is zo voor mensen, dieren, planten en micro-organismen. De erfelijke informatie die we van onze ouders kregen, bepaalt immers een deel van onze eigenschappen. Maar ook onze omgeving en leefgewoonten spelen een rol. 

Netjes geordend

Onze erfelijke informatie bevindt zich in de kern van onze cellen. 
  • Het ligt opgeslagen in 46 chromosomen, gerangschikt in 23 paren. Elk paar bevat één chromosoom afkomstig van de moeder en één van de vader.
  • De chromosomen bestaan uit een lange wenteltrap (=dubbele helix): het DNA, een lange tekst waarvan de inhoud wordt bepaald door de verschillende genen. 
  • Genen dirigeren je lichaam. Zij bepalen je uiterlijk, je ouderdom, je krachten en je zwakheden. Het geheel van genen zorgt ervoor dat je uniek bent.
  •  

Een bevruchte eicel groeit uit tot een individu

De overgang van één bevruchte eicel tot miljarden cellen is het gevolg van opeenvolgende celdelingen. Elke deling resulteert in twee cellen die identiek zijn aan elkaar, én aan de oorspronkelijke cel die zich gedeeld heeft. Daarom is het DNA in al onze cellen identiek, of het nu om een bloedcel, een hartcel of een levercel gaat.

Voor een celdeling kopieert de cel haar DNA. Alleen op die manier is het mogelijk twee cellen te creëren met identiek hetzelfde DNA. Deze kopieerreactie is goed te vergelijken met een hele lange tekst overtypen. Ons lichaam doet dit

  • vliegensvlug: aan een snelheid van 50 bouwstenen per seconde
  • heel secuur: slechts 1 fout per 10 miljard bouwstenen.

Onze cellen zijn dus in staat om met een miniem aantal fouten DNA te kopiëren.

 

Veranderingen of mutaties in het DNA

Veranderingen in je DNA hebben meestal  geen gevolgen. Soms zorgen ze voor de aanmaak van een verkeerd eiwit of verhinderen ze de aanmaak van een eiwit. Deze mutaties hebben wel een effect. Ze kunnen de drijvende kracht vormen achter het proces van evolutie, of aan de basis liggen van erfelijke aandoeningen.

 

 Educatief

 
 

 Nieuws