Het verschil tussen ziek en gezond onthullen
Voor VIB-wetenschappers vormt het beter begrijpen en doorgronden van verschillende levensprocessen dé grote uitdaging die hun onderzoek motiveert. Dergelijk fundamenteel inzicht kan immers de basis vormen voor een beter begrip van ziektes en van de manier waarop ze ontstaan. Het betekent de eerste stap in de ontwikkeling van diagnostica, vaccins en behandelingen voor diverse aandoeningen.
Enkele voorbeelden maken dit snel duidelijk.
Kanker en bloedvatvorming
Bij één op vier personen wordt kanker vastgesteld. En vaak zijn de beschikbare therapieën niet doeltreffend genoeg om te genezen.
Biologen weten dat normale cellen op een gereguleerde en een gecontroleerde manier delen. Kankercellen ontstaan wanneer cellen zich abnormaal gedragen en ongecontroleerd gaan delen. Cellen van ons immuunsysteem zijn in staat om deze abnormale cellen op te sporen en te vernietigen. Maar soms delen de kankercellen sneller dan het immuunsysteem ze kan opruimen. Daardoor blijft de tumor groeien. Kankercellen maken een 'groeifactor' aan om zichzelf te voorzien van voldoende voedingsstoffen, zodat ze kunnen groeien. Deze groeifactor heet PLGF. VIB-wetenschappers aan de K.U.Leuven hebben ontdekt dat dit proces verhinderd kan worden door de toevoeging van een klein molecule: het anti-PLGF antilichaam.
Bekijk het op deze animatie. Lees meer over dit onderzoek: Research in focus: Peter Carmeliet (pdf - 121 Kb) of de onderzoekspagina van Peter Carmeliet.
De ziekte van Crohn: je darmen in de knoop
De ziekte van Crohn is een langdurige ontsteking van de darm. Mensen met de ziekte van Crohn hebben vooral maagdarmklachten. Het is een typische beschavingsziekte en is de laatste jaren in opmars: men schat dat in West-Europa 6 mensen op 100 000 aan de ziekte lijden. VIB-onderzoekers aan de UGent hebben de hulp ingeschakeld van de Lactococcus-bacterie, die sowieso in onze darmen aanwezig is. De bacterie werd genetisch omgebouwd tot productiemachine voor een geneesmiddel tegen darmontstekingen. Deze bacterie zal gewoon als pilletje kunnen worden ingenomen. Zo belandt ze ongeschonden in de darmen, waar ze het geneesmiddel gaat produceren. Het procédé omzeilt het probleem van andere geneesmiddelen die het maag-darmkanaal niet intact kunnen passeren. De klinische tests zijn veelbelovend.
Bekijk de werking op deze animatie. Lees meer over dit onderzoek: Research in focus: Pieter Rottiers, Erik Remaut en Lothar Steidler (pdf - 123 Kb).
Deze technologie lag aan de basis van ActoGeniX, een biotechbedrijf dat in juni 2006 werd opgericht. De VIB-UGent-startup zal verder onderzoeken of men Lactococcusbacteriën zo kan wijzigen dat ze voor andere ziektes kunnen worden ingezet, zoals voor allergieën, obesitas en auto-immuunziektes.
Klein maar dapper
Sinds enkele jaren zijn antilichamen de vernieuwende strategie in de behandeling van ziektes. Antilichamen zijn beschermingsstoffen die we zelf aanmaken als specifieke afweer tegen vreemde stoffen die het lichaam binnendringen. Voor geneeskundige toepassingen maakt men antilichamen die zich heel specifiek richten op een eiwit dat aan de basis ligt van het ontstaan van een ziekte.
VIB-onderzoekers verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel ontdekten een unieke klasse van antilichamen: die van kamelen en lama’s. Hun structuur is veel eenvoudiger dan conventionele antilichamen, zoals bijvoorbeeld die van de mens. Vanuit deze antilichamen kunnen kleine specifieke deeltjes worden gemaakt met dezelfde eigenschappen; de zogenaamde ‘nanobodies’. Ze zijn ongeveer tien keer kleiner dan een normaal antilichaam en verenigen alle voordelen van conventionele antilichamen met een set van pluspunten.
Lees er meer over op de poster (pdf - 600 Kb), of op de onderzoekspagina van Serge Muyldermans.
Deze technologie lag aan de basis van Ablynx, een start-up van VIB en de Vrije Universiteit Brussel. Dit biotechbedrijf werkt aan een waaier mogelijke toepassingen, zoals de behandeling van kanker, de ziekte van Alzheimer, ontstekings- en infectieziektes en hart- en bloedvatenziektes.
ALS (amyotrofe laterale sclerose)
Bij ALS-patiënten takelen de zenuwbanen naar de spieren geleidelijk af. Zo krijgen de spieren niet meer de juiste instructies, waardoor hun werking fout loopt. De patiënt verliest de controle over de spieren en raakt uiteindelijk volledig verlamd. VIB-onderzoekers aan de K.U.Leuven zetten zich intensief in om het mysterie rond ALS te ontrafelen. Genetisch onderzoek leidde tot het verrassende inzicht dat VEGF (Vasculaire Endotheliale Groei Factor) daarbij een belangrijke rol speelt. Personen die te weinig VEGF aanmaken, hebben meer kans om ALS te ontwikkelen.
Deze vondst was de aanleiding voor de ontwikkeling van nieuwe therapieën waarbij VEGF toegediend wordt aan de patiënt.
Bekijk het op deze animatie. Lees meer over dit onderzoek: Research in focus: Peter Carmeliet (pdf - 121 Kb) of de onderzoekspagina van Peter Carmeliet.
Vragen
VIB-onderzoek kan leiden tot nieuwe therapieën of diagnostica. Het neemt echter veel tijd vooraleer een kandidaatgeneesmiddel effectief op de markt komt. Met specifieke vragen over de stand van zaken van VIB-onderzoek kun je steeds bij ons terecht. Over belangrijke nieuwe ontwikkelingen in het onderzoek publiceert VIB ook steeds een persbericht.