Veiligheid van genetisch gewijzigde organismen (GGO’s)
Als we spreken over genetisch gewijzigde organismen, is dit zeer ruim. Het kan gaan om bacteriën, of gisten, of bijvoorbeeld planten. Als het over veiligheid van GGO's gaat, moet dit geval per geval bekeken worden. De potentiële risico’s van een GGO hangen af van de nieuwe eigenschappen van het GGO in kwestie en van de omstandigheden waarin het wordt gebruikt. Alle GGO's als gevaarlijk afschilderen is onjuist. Net zoals het ook niet mogelijk is om ze allemaal als veilig te klasseren. Een evaluatie geval per geval is de enige juiste benadering.
Nieuwe eigenschappen
Een GGO bevat vaak een extra stukje DNA in zijn erfelijk materiaal. In andere gevallen is een stukje DNA verwijderd, geblokkeerd of gewijzigd. Om de potentiële risico’s van dat GGO te bepalen, moeten er verschillende vragen beantwoord worden: is het ontvangende organisme op zichzelf al gevaarlijk? Kan het bijvoorbeeld ziekten verwekken? Welke eigenschappen heeft het nieuwe DNA en welke invloed hebben ze op het ontvangende organisme? Kan het organisme nu - in tegenstelling tot vroeger - misschien gifstoffen produceren? Of maakt de wijziging het organisme net minder schadelijk?
Gebruik
De gebruiksomstandigheden van een GGO zijn ook belangrijk.
Bij ‘ingeperkt gebruik’ - het gebruik van GGO’s zonder contact met de buitenwereld (bv in laboratoria) - kan men relatief gemakkelijk maatregelen nemen om eventuele risico’s in te perken. De publicaties Safety@work (pdf - 3196 Kb) en Bioveiligheid in het lab (pdf - 1246 Kb) geven een duidelijk overzicht van deze maatregelen. Uiteraard is dit gebruik aan strikte regelgeving onderworpen.
Bij een introductie in het open milieu – denk aan boeren die genetisch gewijzigde gewassen telen – zijn inperkende maatregelen moeilijker toe te passen. (zie ook factsheet milieu en biodiversiteit (pdf - 140 Kb)) Daarom zijn de voorwaarden om een GGO in het milieu te brengen, veel strenger. De potentiële risico’s moeten immers verwaarloosbaar klein zijn, vooraleer een GGO in het open milieu kan toegelaten worden. Om dit te garanderen, bestaat er een zeer stringente wetgeving in Europa.
GGO's zijn soms voedsel- of voedergewassen. Eten is nooit zonder risico's, maar men doet er alles aan om deze risico's tot een minimum te beperken. Dit geldt zeker voor genetisch gewijzigde gewassen of producten die een genetisch gewijzigd ingrediënt bevatten. Meer info op factsheet voedsel- en veevoederveiligheid (pdf - 140 Kb)
Toepassing per toepassing evalueren
Uitspraken zoals 'alle GGO’s zijn gevaarlijk' stroken niet met de huidige kennis en ervaring. Men moet elke toepassing afzonderlijk bekijken, waardoor een genuanceerder beeld ontstaat.
Heel wat toepassingen van GGO’s zijn immers absoluut onschadelijk.
Over planten bijvoorbeeld vat de brochure Veiligheid van genetisch gewijzigde gewassen (pdf - 900 Kb) de belangrijkste zaken samen uit het expertendossier 'Safety of genetically engineered crops (pdf - 1610 Kb)'.